Terug naar het oude Rome

Het bijzondere aan deze toren is dat hij, anders dan bij de meeste kerken, niet direct met het kerkgebouw is verbonden. De architect Jan Stuyt heeft voor de bouw in 1919 een ontwerp gemaakt dat geïnspireerd is op een kerk in Rome: de Sint Agnes buiten de muren uit de zevende eeuw. Zijn keuze valt op deze kerk vanwege de gedeelde naam, maar vooral ook vanwege de vroege bouwstijl van de kerk. Kerken uit deze periode lijken op omgebouwde Romeinse markthallen, zogenoemde basilieken, die rechthoekig van vorm zijn met kleine ramen. Deze kenmerken zijn ook waarneembaar in de Amsterdamse Sint Agneskerk.

Stuyt leeft in een tijd waarin volop wordt geëxperimenteerd met kerkarchitectuur. Als medeoprichter van de Amsterdamse kunstkring De Violier wil hij een nieuw perspectief geven op katholieke kunst en architectuur.

In de tweede helft van de negentiende eeuw verrijzen er in heel Nederland katholieke kerken als gevolg van de katholieke emancipatie. Tijdens deze heropleving is het in zwang om terug te grijpen naar de bouwstijl van de middeleeuwen, de gotiek, omdat deze de katholieke identiteit het beste zou vertegenwoordigen. De tegenbeweging van Jan Stuyt grijpt echter terug naar een nog verder verleden: de kerken die werden gebouwd in eerste eeuwen na Christus. De Sint Agneskerk is in Amsterdam één van de belangrijkste voorbeelden van deze kunstbeweging.

In plaats van de felle kleuren en de rijkversierde gevels van de neogotische kerken, heeft de Sint Agneskerk strak gestileerde vormen en is sober van kleur. De klokkentoren, die pas in 1932 wordt voltooid, ziet er eenvoudig uit en past precies bij het idee dat de architect voor ogen had: schoonheid in soberheid.